Phương pháp điều trị bệnh lý bàn chân bẹt sập vòm

Bàn chân bẹt là dạng bệnh lý phổ biến nhất trong các vấn đề về bàn chân hiện nay, xảy ra khi vòm bàn chân sụp xuống khiến gần như toàn bộ lòng bàn chân tiếp đất, kéo theo xu hướng khuỵu gối, lệch trục, chân chữ X và khả năng thăng bằng kém. Một ca bệnh điển hình tại phòng khám là bé trai 12 tuổi có bàn chân trái bẹt và sập vòm nhiều, kèm chân và gối xoay trong; tình trạng này khiến khung xương chậu nghiêng lệch, hai chân trông như chênh lệch chiều dài dù thực tế xương hai bên vẫn bằng nhau, và về lâu dài đã bắt đầu ảnh hưởng lên cột sống, gây cong vẹo cột sống lưng.

Trẻ nhỏ sinh ra thường có bàn chân bẹt sinh lý; vòm bàn chân bắt đầu hình thành khi trẻ tập đứng, bò, đi và phát triển tự nhiên rõ rệt nhất trong khoảng 2–5 tuổi. Với các bé có vòm sập nhẹ ở độ tuổi này, việc tập luyện các bài tập dành riêng cho bàn chân bẹt để kích thích vận động và dây chằng thường là đủ để vòm bàn tự hình thành. Tuy nhiên với các trường hợp sập vòm nặng hơn, cấu trúc chân không tự đẩy vòm được, hoặc trẻ đã lớn hơn 5 tuổi, việc can thiệp bằng đế chỉnh hình nâng vòm là cần thiết; ngay cả ở độ tuổi lớn hơn 8 tuổi khi khả năng cải thiện vòm không còn nhiều, đế chỉnh hình vẫn nên được cân nhắc để tránh sập vòm nặng thêm và hạn chế tác động lên hông, khung chậu và cột sống.

Hiện có ba phương pháp điều trị bàn chân bẹt, mỗi phương pháp có ưu nhược điểm riêng. Phương pháp thứ nhất là tập luyện các bài tập bàn chân bẹt hằng ngày, phù hợp với trẻ nhỏ dưới 5 tuổi có mức độ sập vòm nhẹ — cách này đơn giản, không tốn chi phí nhưng đòi hỏi sự kiên trì. Phương pháp thứ hai, được lựa chọn phổ biến nhất, là sử dụng đế chỉnh hình đặt trong giày hoặc dép để nâng đỡ vòm bàn, cân chỉnh trục chi và khung chậu; phương pháp này dễ thực hiện, an toàn, không gây đau và có thể kết hợp cùng các bài tập bổ trợ. Phương pháp thứ ba là phẫu thuật cố định xương cổ chân bằng đinh vít, chỉ nên cân nhắc khi các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả, bởi tiềm ẩn rủi ro nhiễm trùng, thời gian phục hồi kéo dài 6–8 tuần và có thể cần bó bột sau mổ.

Quy trình điều trị bằng đế chỉnh hình tại phòng khám thường bắt đầu bằng việc thăm khám kỹ lưỡng, sau đó đo đạc, quét hoặc bó bột lấy khuôn mẫu bàn chân để sản xuất đế theo đúng phom chân của từng bệnh nhân. Theo kinh nghiệm lâm sàng của phòng khám, việc sử dụng đế chỉnh hình đều đặn giúp cải thiện tình trạng bàn chân bẹt, hỗ trợ chỉnh sửa dáng đứng và dáng đi cân đối hơn, đồng thời góp phần ngăn ngừa các biến chứng liên quan đến cột sống và khớp gối nhờ điều chỉnh tư thế cơ thể đồng bộ từ bàn chân trở lên; tuy nhiên hiệu quả cụ thể luôn cần được đánh giá qua thăm khám định kỳ cho từng trường hợp.