Những mối nguy tiềm tàng từ cong vẹo cột sống và cách khắc phục

Cong vẹo cột sống (scoliosis) là tình trạng cột sống bị cong bất thường sang một bên khi nhìn từ phía trước hoặc phía sau, tạo thành hình chữ C hoặc chữ S thay vì một đường thẳng. Về nguyên nhân, khoảng 85% trường hợp thuộc nhóm vô căn — không xác định được nguyên nhân cụ thể, thường khởi phát ở tuổi dậy thì từ 10–18 khi cấu trúc xương chưa ổn định; phần còn lại có thể là cong vẹo bẩm sinh, hình thành từ trong bào thai, hoặc cong vẹo thứ phát do chấn thương hoặc các bệnh lý khác như bại não, loạn dưỡng cơ, các bệnh thần kinh cơ xương hay bàn chân bẹt.

Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, các trường hợp nặng có thể gây biến chứng nghiêm trọng lên các cơ quan khác: xẹp xương sườn và lồng ngực, giảm dung tích phổi dẫn đến khó thở và suy hô hấp, ảnh hưởng đến tim mạch, biến dạng khung xương chậu, thậm chí tăng nguy cơ liệt chi nếu chèn ép rễ thần kinh. Ngay cả những trường hợp cong vẹo nhẹ cũng có thể ảnh hưởng đến thẩm mỹ dáng đứng, dáng đi và khiến người bệnh mất tự tin trong cuộc sống. Bệnh có thể được phân loại theo vị trí đường cong — ngực, thắt lưng hoặc ngực-thắt lưng — và mức độ nghiêm trọng được đo bằng góc Cobb trên phim X-quang, góc càng lớn thì nguy cơ càng cao.

Vì cong vẹo cột sống thường tiến triển âm thầm, việc quan sát các dấu hiệu sớm rất quan trọng: hai vai không đối xứng, xương bả vai một bên nhô cao hơn, phần eo lệch hẳn về một bên, cơ thể có xu hướng nghiêng đổ khi đứng, hoặc khung xương chậu không cân bằng khi sờ nắn. Ngoài các dấu hiệu quan sát được, những cảm giác như mỏi lưng, đau lưng thường xuyên, căng tức khó chịu hay khó thở cũng có thể là tín hiệu cảnh báo sớm cần được thăm khám.

Phương pháp điều trị sẽ tùy thuộc vào mức độ cong, vị trí đường cong và độ tuổi người bệnh. Với các trường hợp góc Cobb dưới 15 độ và chưa có dấu hiệu tiến triển nhanh, vật lý trị liệu kết hợp theo dõi định kỳ bằng X-quang thường là đủ. Với các trường hợp cần nắn chỉnh tích cực hơn, áo nẹp chỉnh hình cột sống hiện là phương pháp an toàn và tối ưu nhất, có khả năng giúp người bệnh thoát khỏi nguy cơ phải phẫu thuật vĩnh viễn — phù hợp với kết quả nghiên cứu BrAIST công bố trên New England Journal of Medicine (2013) cho thấy tỷ lệ điều trị thành công đạt 72% ở nhóm mặc áo nẹp so với 48% ở nhóm chỉ theo dõi. Áo nẹp có thể được thiết kế với mục đích nắn chỉnh tích cực hoặc chỉ để định hình, cố định sau mổ tùy từng ca bệnh; kết hợp thêm các bài tập vật lý trị liệu sẽ giúp tăng cường sức khỏe cơ lưng, hỗ trợ quá trình điều trị đạt hiệu quả cao hơn. Phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi các phương pháp bảo tồn không còn hiệu quả.